Bağımlılığın Kadın Yüzü: Sigara veya Elektronik Sigara İçmeye Başlamanın Altında Yatan Nedenler

Amaç

Bu projede, İstanbul’da kadınların sigara ve/veya e-sigara içmeye başlamasına ve bunu sürdürmesine yol açan sosyal faktörlerin (sosyoekonomik ve sosyokültürel) belirlenmesi amaçlanmıştır. Farklı sosyoekonomik ve sosyokültürel seviyelerden kadınların sigara ve/veya e-sigaraya başlama ve sürdürme durumlarını etkileyen faktörlerin ve sigara ve/veya e-sigara konusundaki algı ve tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca sigara ve/veya e-sigaraya başlamada ve bunu sürdürmede davranışsal etkilerin daha ayrıntılı anlaşılması ve bunlara yönelik erken müdahale stratejileri geliştirmek hedeflenmiştir. Kadınların sigara ve/veya e-sigaraya başlamasına ve bunu sürdürmesine etki eden risk faktörlerine yönelik politika geliştirilmesi hedeflenmektedir. 

Kapsam

Proje kapsamında kadın popülasyonda sigara ve/veya e-sigara kullanımının arka planında yatan nedenler derinlemesine araştırılmaktadır. Bu bağlamda yapılacak görüşmelerle hangi itici ve çekici faktörlerle sigara ve/veya e-sigara kullanımına başlandığı ve devam edildiği ele alınmaktadır. Sosyal faktörlerin, arkadaş etkisi ve aile geçmişinin kadınlarda sigara ve/veya e-sigaraya başlamaya ve bunu sürdürmeye nasıl katkıda bulunduğuna odaklanılmaktadır. Ayrıca psikolojik etmenlerden hangilerinin sigara ve/veya e-sigaraya başlamada ve bunu sürdürmede nasıl bir motivasyon oluşturduğu incelenmektedir. Dahası kadınlarda sigara ve/veya e-sigaraya başlamadaki kültürel ve çevresel belirleyicilerin neler olduğu araştırılmaktadır. Bunlara ek olarak sigaraya başlamada sigara öncesinde e-sigara veya nargile kullanımının değerlendirilmesi, diğer tütün ürünlerinin kullanımı birlikteliği, sigara ve/veya e-sigaraya başlama yaşı, sosyoekonomik durumun etkisi, reklamlar ve özendirmeler, sigara ve/veya e-sigara algısı gibi başka birçok özel konu proje kapsamında ele alınmaktadır.

Beklenen Kazanımlar

• Kadınların sigara ve/veya e-sigara içmeye başlamalarına katkıda bulunan sosyokültürel, sosyoekonomik ve çevresel faktörleri ortaya çıkarılması
• Kadınların sigara ve/veya e-sigara içme deneyimini sürdürme motivasyonlarını saptamak
• Kadınların sigara ve/veya e-sigarayı bırakma ve/veya tekrar başlama deneyimlerini ve/veya eğilimlerini şekillendiren faktörleri belirlemek. 
• Kadınlarda sigara ve/veya elektronik sigaraya başlamanın ve bunu sürdürmenin altında yatan cinsiyet temelli kültürel ve sosyal normları ortaya çıkarmak.
• Kadınların sigara ve/veya elektronik sigara ile ilgili risk ve yarar algılarını rotaya koymak.
• Sigara ve/veya e-sigara kullanımını önleme ile ilgili kadınlara özel sağlık politikalarının geliştirilmesinde referans alınacak bilimsel kanıtları üretmek.
• Kadınlarda sigara ve/veya e-sigaraya başlama ve bunu sürdürme davranışlarının temelinde yatan etkenler özelinde kamusal farkındalığı arttıracak kampanyalar için bilimsel çıktı sağlamak. 
• Sigara ve/veya elektronik sigara kullanım sıklığını azaltmaya yönelik çalışmalarda kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları iş birliğini sağlayacak ortaklıkların temellerini oluşturmak.

TÜSEB-TÜSPE koordinasyonunda yürütülen ve resmi olarak başlatılan bu proje kadın sağlığını ve halk sağlığını güçlendirmeye yönelik stratejik öneme sahip olup, 2024–2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı ile Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi 3.A ile doğrudan uyumludur. Proje çalışmaları resmi olarak başlatılmış ve kamu yararı doğrultusunda paylaşılmaya değer bir aşamaya ulaşmıştır.